F-gassenverordening - wat betekent dit voor warmtepompen?
De Europese Unie fasert synthetische koudemiddelen (F-gassen) in warmtepompen versneld uit. Sinds 11 maart 2024 is de herziene F-gassenverordening (EU 2024/573) van kracht. Dit heeft gevolgen voor welke warmtepompen de komende jaren nog verkocht, geïnstalleerd en onderhouden mogen worden. In dit artikel leggen we uit wat er verandert, wanneer, en wat dit voor jou als woningeigenaar betekent.
Wat zijn F-gassen en waarom worden ze uitgefaseerd?
Warmtepompen gebruiken een koudemiddel om warmte uit de buitenlucht of de bodem over te dragen naar je woning. Veel warmtepompen bevatten zogeheten F-gassen: synthetische koudemiddelen zoals R410A, R407C of R32. Deze middelen werken uitstekend, maar hebben een hoog Global Warming Potential (GWP). Dat betekent dat ze, als ze vrijkomen bij een lekkage of demontage, een veel sterkere bijdrage leveren aan het broeikaseffect dan CO².
Om die reden heeft de EU besloten F-gassen stapsgewijs uit te faseren. Het uiteindelijke doel: in 2050 mogen er geen F-gassen meer op de Europese markt worden gebracht. Natuurlijke koudemiddelen, zoals propaan (R290), nemen hun plek in.
GWP-waarden van veelgebruikte koudemiddelen
De GWP-waarde geeft aan hoeveel sterker een stof het broeikaseffect versterkt ten opzichte van CO² (die een GWP van 1 heeft). Hoe hoger het getal, hoe schadelijker.
| Koudemiddel | Type | GWP-waarde | Status |
|---|---|---|---|
| R410A | Synthetisch (HFK) | 2.088 | Wordt uitgefaseerd |
| R407C | Synthetisch (HFK) | 1.774 | Wordt uitgefaseerd |
| R134a | Synthetisch (HFK) | 1.430 | Wordt uitgefaseerd |
| R32 | Synthetisch (HFK) | 675 | Beperkt vanaf 2027 |
| R290 (propaan) | Natuurlijk | 3 | Toekomstbestendig |
Wat verandert er wanneer? De tijdlijn
De F-gassenverordening voert de wijzigingen stapsgewijs in. Hieronder een overzicht van de belangrijkste data die relevant zijn voor warmtepompen.
Al van kracht
| Datum | Maatregel |
|---|---|
| 11 maart 2024 | De herziene F-gassenverordening (EU 2024/573) is in werking getreden. |
| 1 januari 2025 | Single-split warmtepompen met een koudemiddelvulling onder de 3 kg en een GWP hoger dan 750 mogen niet meer nieuw in de handel worden gebracht. Dit treft onder andere modellen met R410A en R407C. |
| 29 september 2025 | Verplichte certificering voor installateurs die werken met natuurlijke koudemiddelen (zoals propaan). Voorheen gold deze plicht alleen voor F-gassen. |
| 1 januari 2026 | Bijvullen van warmtepompen en airco's met nieuw (maagdelijk) koudemiddel met een GWP van 2.500 of hoger is verboden. Gerecycled of geregenereerd koudemiddel mag nog wel tot 2032. Daarnaast is er geen ISDE-subsidie meer voor split lucht-waterwarmtepompen met een vulling onder 3 kg en een GWP hoger dan 750. |
Wat komt eraan
| Datum | Maatregel |
|---|---|
| 1 januari 2027 | Monoblock-warmtepompen tot 50 kW en split-warmtepompen tot 12 kW mogen niet meer worden geproduceerd met een koudemiddel met een GWP hoger dan 150. Dit treft onder andere het populaire koudemiddel R32 (GWP 675). Warmtepompen die vóór deze datum in de handel zijn gebracht, mogen daarna nog wel worden verkocht en geïnstalleerd. |
| 1 januari 2032 | Volledig verbod op F-gassen in nieuwe monoblock-warmtepompen en airco's van 12 kW of minder. Ook het bijvullen van warmtepompen met gerecycled/geregenereerd koudemiddel met een GWP van 2.500 of hoger wordt dan verboden. |
| 1 januari 2035 | Verbod op alle F-gassen in nieuw in de handel gebrachte split-airco's en split-warmtepompen. |
| 2050 | Volledige uitfasering: er mogen geen F-gassen meer op de Europese markt worden gebracht. |
Wat betekent dit als je nu een warmtepomp koopt?
Als je nu een warmtepomp laat installeren, hoef je niet bang te zijn dat die van de ene op de andere dag onbruikbaar wordt. De verordening richt zich primair op de productie en verkoop van nieuwe apparatuur. Onderhoud aan bestaande installaties blijft toegestaan, al worden de regels voor het bijvullen van koudemiddel wel stapsgewijs strenger.
Wel is het verstandig om bij de aanschaf van een nieuwe warmtepomp op het koudemiddel te letten. Een warmtepomp met propaan (R290) is de meest toekomstbestendige keuze: dit natuurlijke koudemiddel valt niet onder de uitfasering en heeft een verwaarloosbare GWP-waarde van 3. Steeds meer fabrikanten bieden inmiddels monoblock-warmtepompen aan met R290.
Wat als mijn warmtepomp R32 of R410A bevat?
Een reeds geïnstalleerde warmtepomp met R32 of R410A mag gewoon blijven functioneren. Onderhoud en lekcontroles blijven mogelijk. Wel is het goed om rekening te houden met het volgende:
- Door de afbouw van productie worden F-gassen schaarser en daardoor duurder. Onderhoud en bijvullen kan in de toekomst dus meer kosten.
- Vanaf 2027 worden er geen nieuwe warmtepompen meer geproduceerd met R32 (voor gangbare woonhuisvermogens). Heb je een model op het oog met R32, dan is het verstandig om dit niet te lang uit te stellen.
- Warmtepompen die in 2026 zijn geproduceerd met R32, R452B of R454B mogen na 2026 nog worden verkocht. Wel moet schriftelijk worden aangetoond dat het product vóór de ingangsdatum van het verbod in de handel is gebracht. Dit bewijs is tot één jaar na het verbod vereist.
Certificering van installateurs: wat verandert er?
De F-gassenverordening stelt ook strengere eisen aan installateurs. Sinds 29 september 2025 geldt een certificeringsplicht voor het werken met natuurlijke koudemiddelen zoals propaan, CO² en ammoniak. Voorheen was certificering alleen verplicht voor F-gassen.
Er is een overgangsperiode: tot 29 maart 2026 mochten nog aparte F-gascertificaten en vakbekwaamheidsbewijzen voor natuurlijke koudemiddelen worden afgegeven. Daarna worden alleen nog certificaten volgens het nieuwe, gecombineerde schema verstrekt. Uiterlijk op 12 maart 2029 moeten alle installateurs gecertificeerd zijn volgens het nieuwe systeem.
Als consument kun je hierop letten door te kiezen voor een erkend en gecertificeerd installatiebedrijf. Op warmtepomp-monteurs.nl vind je uitsluitend gecontroleerde monteurs.
Samenvatting
| Vraag | Antwoord |
|---|---|
| Mag mijn huidige warmtepomp met R410A/R32 blijven werken? | Ja, bestaande installaties mogen in gebruik blijven. Onderhoud blijft toegestaan. |
| Kan ik in 2026 nog een warmtepomp met R32 kopen? | Ja, warmtepompen met R32 mogen in 2026 nog worden verkocht. Vanaf 2027 mogen ze niet meer worden geproduceerd (voor gangbare vermogens). |
| Wat is het beste koudemiddel voor een nieuwe warmtepomp? | Propaan (R290) is de meest toekomstbestendige keuze met een GWP van slechts 3. |
| Wordt onderhoud aan mijn warmtepomp duurder? | Mogelijk wel. Door de uitfasering worden F-gassen schaarser en duurder. |
| Moet mijn installateur gecertificeerd zijn? | Ja, zowel voor F-gassen als (sinds september 2025) voor natuurlijke koudemiddelen. |
Tip: kies toekomstbestendig
De overstap naar natuurlijke koudemiddelen is onomkeerbaar. Als je nu een warmtepomp laat plaatsen, informeer dan bij je installateur naar modellen met propaan (R290). Zo profiteer je van een milieuvriendelijk koudemiddel dat niet onder de uitfasering valt, en voorkom je mogelijk hogere onderhoudskosten in de toekomst.
Op warmtepomp-monteurs.nl vind je erkende monteurs bij jou in de buurt die je kunnen adviseren over de beste keuze voor jouw situatie. Vergelijk vrijblijvend offertes en laat je goed informeren.